ميرزا محمد على ( معلم حبيب آبادى )

مقدمه 18

مكارم الآثار در احوال رجال دوره قاجار ( فارسى )

مىگردد ، چنان كه در معلومين التولد و الوفات در سالى و ماهى و روزى معين متحد بالفرض ؛ همين ترتيب حروف مراعات مىشود ، و در برخى از سنوات كه وقايع متفرقه ذكر مىشود اگر روز و ماه آن معلوم نباشد به ترتيب ؛ حرف اول از كلمهء اول عنوان آن واقعه ؛ ذكر خواهد شد ، و در آخر هر سالى ؛ همين‌كه از نوشتن وقايع آن فراغت حاصل شد ، قدرى بياض وا مىگذاريم كه بعدا هرگاه مطلبى مربوط بدان سال ديده شد ؛ نوشته شود ، و همچنين در آخر هر عنوانى بياضى واگذاشته مىشود كه اگر مطلبى بعدا راجع به صاحب آن عنوان به نظر رسيد قلمى گردد ، چنان‌كه در اين مقدمه نيز براى بعضى از اصطلاحات و اطلاعات بياضى وافر وامىگذاريم ، و ازاين‌رو ممكن است در بسيارى از تراجم متقدمه ؛ چيزهائى نوشته شود كه وقوع آن سالها پس از تحرير تراجم متأخره باشد ، و ناظرين نبايد آن را حمل بر اشتباه يا موجب نگرانى قرار دهند ، و اين عمل فقط در نسخه اصلى كه آن را مسودات كتاب مىگيريم واقع خواهد شد ، ليكن همين‌كه نسخه از سواد بياض رفت و مرتب و مدون گرديد ، اين كار متروك و مطالبى كه بعدا نسبت به ما قبل ديده مىشود بعنوان مستدرك در آخر نسخهء مرتبه ؛ تحرير خواهد يافت . دويم - كسانى كه مشمول ورود در اين كتاب هستند ، معروفين بعلم از علماء و فقهاء و عرفاء و شعراء و غيره مىباشند ، يا اينكه چندان معروف نباشند ؛ ليكن أثرى از تأليف و غيره داشته باشند كه سزاوار باشد آنها و آثارشان را معرفى نمود ، يعنى در حقيقت از يك‌جهت كسانى را كه معروف‌اند ، احوالشان را اينجا مىنويسيم تا هركس اسم ايشان را در خارج شنيده احوالشان را اينجا بيابد ، و از جهتى ديگر كسانى را كه چندان معروفيتى ندارند و از جهت علمى يا تأليف كتابى يا شعر گفتن سزاوارند كه احوالشان ضبط شود ؛ احوالشان را اينجا مىآوريم و بدان جهت معروف خواهند شد . و به همين نظر احوال خيلى از كسانى را كه بعنوان علمى شهرتى ندارند و از جمله سلاطين و غيره مىباشند ، هم اينجا مىآوريم كه از لحاظ تاريخ‌نويسى ؛ احوال آنها ضبط گردد ، چنان‌كه برخى از وقايع متفرقه نيز به همين نظر نوشته خواهد شد ، زيراكه ما در اين كتاب دو نظر داريم . يكى از راه اخلاقى كه شرح احوال بزرگان در آن نوشته شود ، و ديگران تأسى بأخلاق و عادات و آداب ايشان نموده و بواسطهء نخلق بدانها بشاهراه هدايت و ارشاد برسند